گفت‌وگو با دكتر خسرو جديدي، رئيس بسيج جامعه پزشكي

گفت‌وگو با دكتر خسرو جديدي، رئيس بسيج جامعه پزشكي

بسم ‌الله الرّحمن ‌الرّحيم

 

چندي پيش بحث سلول‌هاي بنيادي تيتر يكِ خبرگزاري‌ها و مطبوعات كشور شد؛ خبري كه به عنوان يكي از بزرگترين دستاوردهاي جامعه پزشكي ايران مطرح بود.
در واقع دكتر خسرو جديدي، براي نخستين بار در جهان توانست با پيوند سلول‌هاي بنيادي چشم، بينايي را به 30 جانباز شيميايي بازگرداند.
از اين رو با وي مصاحبه اي ترتيب داديم كه از نظرتان مي گذرد.

آقاي دكتر! تحصيلات و حرفه پزشكي را چگونه و از كجا آغاز كرديد؟
در خرداد ماه سال 1359 پس از اخذ مدرك ديپلم متوسطه با توجه به تعطيلي دانشگاه‌ها و از سويي آغاز جنگ تحميلي به جبهه رفتم.

در سال 1360 خبر دادند كه نياز است تا يك دوره بهياري را طي كنيم. كساني كه مدرك سوم راهنمايي داشتند، به دانشگاه شهيد بهشتي مي رفتند و پس از گذراندن دوره سه ساله ديپلم بهياري دريافت مي كردند. اما من با توجه به اين كه ديپلم داشتم دوره يك ساله بهياري را طي كردم.

در سال 1364 در آزمون تكنسين اتاق عمل قبول شدم كه ادامه ندادم. پس از آن تصميم گرفتم كه پزشكي بخوانم.در سال 1369- دو سال پس از پايان جنگ- در رشته پزشكي دانشگاه شهيد بهشتي قبول شدم و در سال 1376 دوره تخصصي چشم را در دانشگاه شهيد بهشتي به پايان رساندم.

آيا در سال‌هاي جنگ تحميلي در واحد‌هاي امدادگري هم حضور داشتيد؟
حضور در جبهه را با امدادگري شروع كردم. امدادگر كسي بود كه به همراه رزمنده به خط مقدم مي رفت و اگر موقعيت ايجاب مي كرد اسلحه هم به دست مي گرفت.
در سال 1360 امدادگر عمليات فتح المبين بودم و در بيمارستان‌هاي صحرايي نيز خدمت كردم.
در دوره دستياري در زمينه سلاح‌هاي شيميايي كار تحقيقاتي مي كردم و پايان نامه ام را با عنوان «بررسي عوارض درازمدت گاز خردل در چشم» ارائه دادم.پس از آن تا سال 1381به كارهاي تخصصي و پژوهشي پرداختم و بعد دوره فوق تخصص قرنيه را به مدت پانزده ماه در دانشگاه شهيد بهشتي گذراندم.

پيوند سلول‌هاي بنيادي چشم به چه زماني برمي گردد؟

بحث سلول‌هاي بنيادي در جهان به يك دهه اخير برمي گردد كه توسط دانشمندان اروپايي . آمريكايي آزمايش شده است.
البته اين‌ها ابتدا در حد حدسيات كلينيكي بود و مطمئن نبوديم كه به نتايج مثبتي برسيم، اما خوشبختانه ديد اين بيماران و خصوصاً افرادي كه در حد نابينايي كامل بودند فوق‌العاده بهتر شد.
همچنين پس از عمل، پيوند را در مورد بيماران ديگر نظير افرادي كه سوختگي شيميايي، سوختگي قليايي و سوختگي اسيدي دارند يا مواقعي كه مواد شيميايي در چشم آنها رفته و باعث آسيب‌هايي در چشم شده و نيز يك سري بيماري‌هاي مادرزادي انجام داديم كه نتايج در افراد عادي 40 تا50 درصد بود، اما در جانبازان شيميايي بيش از90 درصد است.

عمل پيوند سلول‌هاي بنيادي در ارتباط با چه بيماراني انجام مي گيرد؟

اين پيوند در مورد بيماراني كه آلرژي يا درگيري شديد قسمت سطحي چشم (قرنيه و سلول‌هاي بنيادي) دارند و كساني كه از لنزهاي طولاني مدت استفاده مي كنند، زيرا همان طور كه مي دانيم تغذيه قرنيه از محيط اطراف و اكسيژني كه در هوا وجود دارد تأمين مي شود و زماني كه لنز در چشم قرار مي گيرد اين تغذيه از قرنيه گرفته مي شود و اختلالاتي را به همراه دارد. البته اين مشكلات كمتر اتفاق مي افتد اما در مواردي مانند گذاشتن و برداشتن لنز و يا شست وشوي آن مشكلاتي را ايجاد مي كند كه در اين موارد به هيچ وجه پيوند زده نمي شود بلكه استفاده از لنز قطع مي شود و دارويي تجويز مي كنيم كه اختلال را كنترل كند اما بايد گفته شود زماني كه سلول‌ها به طور نسبي از بين رفته باشند داروهايي داده مي شود كه اين سلول‌ها به عملكرد اصلي خود بازگردند.

عمل پيوند چه كارهاي آزمايشگاهي و باليني دارد و آيا مي تواند تأثيري در جلوگيري از پس زدن پيوند داشته باشد؟

همان طور كه مي دانيم بافتي كه پيوند زده مي شود، بافت غريبه است. البته ما هميشه سعي داريم از خواهر و برادر پيوند بزنيم، اما در هر حال ممكن است كه با پس زدن روبه رو شويم و به اين دليل پيش از عمل يك سري تست‌هاي كليه و قلبي و عروقي انجام مي شود و حتي پس از عمل نيز يك سري داروهاي قوي مانند سايكلوسپورين تجويز مي شود كه مانع از پس زدن پيوند مي شود و تا 9 ماه پس از عمل ادامه دارد.

فردي كه دهنده سلول‌هاي بنيادي است چه شرايطي بايد داشته باشد؟
لازمه دهنده اين است كه چشم او سالم باشد و هيچ گونه بيماري مثل ديابت كه تمام بدن را به نوعي درگير مي كند نداشته باشد.

در پايان اگر مطلبي را لازم مي دانيد، بفرماييد.
بحثي كه در جامعه پزشكي بسيار حائز اهميت است و بايد به آن پرداخته شود و دنيا هم اكنون به آن توجه كرده است، پرداختن به علم پيوند سلولي و مولكولي است. اگر پزشكان جوان ما هرچه بيشتر به سوي اين علم پيش روند، ارزش والايي دارد.

اما بحث ديگر مناطق محروم است كه در كشور ما بسيار زياد هستند.

در بسيج جامعه پزشكي كه خود رياست آن را عهده دار هستم در مناطقي مانند سيستان و بلوچستان فعاليت‌هاي چشم پزشكي انجام مي دهيم و مي بايست اردوهايي براي پزشكان جوان در اين مناطق محروم ترتيب داده شود كه علاوه بر درمان، آن مناطق را از نزديك ببينند.

همچنين بايد بگويم كه اولين وظيفه من به عنوان يك پزشك، خدمت به مردم و مخصوصاً جانبازان عزيز هشت سال دفاع مقدس است و براي من هيچ چيز باارزش تر از به دست آوردن ديد بيمارانم نيست.
—————
منبع: سايت ساجد