معرفي يک مورد کلاپس يک‌طرفه ريه در جريان مصدميت با گاز خردل

معرفي يک مورد کلاپس يک‌طرفه ريه در جريان مصدميت با گاز خردل

مقدمه
گاز خردل يک عامل آلکيله کننده است که براي پوست، چشم و راه‌هاي تنفسي به‌شدت سمي است؛ متأسفانه در جنگ تحميلي به ميزان زياد توسط عراق بر عليه سربازان ايراني مورد استفاده قرار گرفت. راه‌هاي تنفسي فوقاني و تحتاني به‌صورت حاد به‌دنبال استنشاق اين گاز دچار تخريب مي‌گردند و به‌دنبال آن به‌ اشکال مختلف اسکارهاي مزمن در ريه باقي مي‌گذارد.
معرفي بيمار. يک مرد 32 ساله با شکايت تنگي‌نفس، سرفه و دفع خلط به درمانگاه فوق‌تخصصي ريه مراجعه نمود. تاريخچه‌اي از مصدوميت شيميايي در 13 سال پيش وجود داشته که باعث ايجاد سرفه‌هاي مکرر و شديد، تنگي‌نفس، سيانوز، خونريزي از مجاري تنفس و کونژسيون شديد چشمي، جراحات چرکي و تاول پوستي داشته است. در آن زمان گرافي سينه طبيعي بوده و در برونکوسکوپي مخاط تراشه ملتهب و در بيوپسي کارينا برونشيت و متاپادزي شديد سلول‌هاي اپي‌تليالي گزارش شده‌است. نتيجه آزمايشات در روزهاي اول به قرار زير بوده است:
mmHg 44 = PaO2 ،
639000 = PLT
247/3 = کولين‌استراز ،
427 = ليپاز
3/1 = Cr ،
(81 = 1hr) ESR
219 = ALKPh،
(115 = 2hr)
27 = SGPT
27 = SGOT
نتيجه آزمايشات و سي‌تي‌اسکن ريه طبيعي بوده است.
بيمار، تحت درمان با آنتي‌بيوتيک‌هاي وسيع‌الطيف، کورتيکواستروئيد، نئوفيلين، ويتامين ث قرار گرفته است بيمار در طي 13 سال بطور مکرر بستري شده که در برونکوسکوپي تاريخ 16/4/78 ريه راست نرمال، ليکن در ريه چپ انسداد کامل برونش اصلي چپ داشته است و بيوپسي ريه نشان‌دهنده پروسه التهابي مزمن بوده است. در معاينه تاريخ 15/4/78 خشونت صداهاي ريوي و ويزينگ بازدمي داشته و در ريه چپ کاهش واضح صداهاي ريوي داشت. بيمار از مشکلات چشمي سوزش، خارش، احساس جسم خارجي در چشم شاکي بود؛ بي‌اشتهايي و کاهش وزن نيز داشته است. ريت تنفس 20 بار در دقيقه و ريت قلب 80 در دقيقه بود و درجه حرارت 37 بود. در سي‌تي‌اسکن بدون کنتراست ضخيم شدن پلوروپلورال افيوژن سمت چپ و کلاپس کانساليداسيون همراه با انفيلتراسيون و کاويتاسيون در ريه چپ و پرهوايي در ريه راست گزارش شده‌است.
اسکن پرفيوژن ريه با تکنسيوم نشان‌دهنده از بين رفتن پرفيوژن ريه چپ متعاقب بيماري پارانشيمال و درحد مطلوب بودن پرفيوژن ريه راست بود. يافته‌هاي آزمايشگاهي در اين زمان به قرار زير بود:
منفي PPD،
14100 = WBC
25 = ESR ،
79% = PMN
48200 = PLT،
13% = Lymph
2% = Mono
2% = Eos
4% = Band
در تست‌هاي فونکسيون ريوي:
133% = RV،
5/19% = FEV1
7% = MMEF،
40% = FVC
8/66% = TLC
و در ABG:
63/7 = pH،
2/25 = HCO3
7/45 = PCO2،
56 = PaO2
9/87% = O2 Saturation
اسمپر تهيه شده از مايع ادواژ آلوئولي از نظر قارچ و BK منفي بود و در نمونه سرمي نيز Ab ضد قارچي يافت نشد.
بحث
عوارض گازهاي خردل در اوايل قرن اخير مشخص گرديد ولي به‌دليل عدم استفاده در منازعات تا زمان جنگ عراق بر عليه ايران که به ميزان وسيعي توسط عراق استفاده شد. مطالعات زيادي در اين زمينه صورت نگرفته بود. اين گاز به‌دليل خاصيت Lipophilic در نسوج باقي‌مانده و باعث آلکيله‌شدن DNA در سلول‌ها و نهايتاً مرگ سلولي مي‌گردد. ارگان‌هايي که بيشتر در معرض عوارض حاد اين گاز مي‌باشند عبارتند از: پوست، چشم، راه‌هاي تنفسي فوقاني و تحتاني و در بعضي موارد دستگاه گوارش در فاز حاد. تماس زياد با گاز خردل موجب تخريب مخاط راه‌هاي هوايي فوقاني مي‌شود که مي‌تواند با ادم اطراف برونش، پرخوني و انفيلتراسيون سلولي زير مخاط و خونريزي ريوي، ادم ريوي و نارسايي تنفسي شبيه ARDS همراه باشد که اين تأثيرات سينوتوکسيک مي‌تواند ايجاد اسکار و تنگي درخت تراکتوبرونکيال نمايد. در فازهاي مزمن علاوه بر ايجاد کاهش ظرفيت‌هاي حياتي و تغييرات بافتي مثل برونشيت مزمن، با شيوع کمتر، ايجاد پرونکواسپاسم و تابلو شبيه آسم مي‌کند و گاهي برونشکتاژي و تنگي‌هاي موضعي در تراشه و برونش ايجاد مي‌کند. فيبروز ريوي نيز از عوارض مزمن ديگر در مصدوميت با گاز خردل است.
بيمار موردنظر با مسموميت شديد خردل پس از 11 سال درگيري شديد يک طرفه ريه دچار تخريب و کلاپس يک طرفه ريه شد که در بيماران مصدوم شيميايي تاکنون گزارش نشده‌است.
منابع
1 – Emad A, and Rezaian Gh (1997). The diversity of the effects of sulfur mustard gas inhalation on respiralory systems 10 years after a single heavy exposure. Chest; 112(3): 734-8.
2 – Ludium DB, Austin-Ritchie P, Hegopian M, et al. (1994). Detection of sulfur mustard induced DNA modillcations. Chem Biol Interact: 91: 39-49.
3 – Calvet JH, Jarreau PH, Levome M, et al. (1994). Acute and chronic respiratory effects of sulfur mustard Intexication in guinea pig. J Appl Physiol; 76: 681-9.
4 – Willems JL (1969), Clinical management of mustard gas casualties. Ann Med Mil (Belg); 3: S1-S61.
5 – Chevlilard M, Lainco P, Robineau P, et al. (1992). Toxic effects of sulfur mustard on respiratory opithalial cell in culture. Cell Biol Toxicol; 8: 171-81.

نويسنده: جعفر اصلاني M,D، مصطفي قانعي M,D
—————
منبع: طب نظامي، پاييز و زمستان 1378 شماره 1(1و2)، صفحات 50-49.

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

+ 21 = 30