نگاهی به عملیات بیت المقدس

 

نگاهی به عملیات بیت المقدس

 

دفاع در جنگ تحمیلی ترکیبی از منطق و تدبیر و حماسه آفرینی و معنویت و عاطفه و مهربانی بود. بدون تکیه بر قدرت های خارجی فقط با تکیه بر ظرفیت های دینی و فرهنگی و ملی و منطقه ای شعار نه شرقی و نه غربی جمهوری اسلامی را محقق ساخت

 

وضعیت نظامی عراق درآستانه جنگ

از زمان روی کار آمدن حزب بعث، عراق همواره در پی تقویت توان نظامی و توسعه نیروهای مسلح خود بود. با استفاده از پیمان دوستی با شوروی بیشتر نیازمندیهای تسلیحاتی، آموزشی، تدارکاتی و سازماندهی ارتش خود را تأمین می کرد. پس از معاهده ۱۹۷۵ الجزایر سیر تقویت نیروهای مسلح عراق ادامه یافت. بطوریکه در شروع جنگ تحمیلی استعداد نیروی زمینی ارتش عراق تقریبا دو برابر شد. با برخی دولتهای اروپایی مانند فرانسه و ایتالیا نیز قراردادهایی برای تأمین جنگ افزار و تجهیزات نظامی منعقد کند

 طرح ریزی عملیات ها

تجربیات سال اول جنگ، درسهایی گرانبها به فرماندهان جبهه ها داد .مهم ترین ان عبارت بودند از: “لزوم در کنار هم قرار گرفتن توان فکری و عملیاتی ارتش و سپاه”، “نیاز به شناسایی بیشتر و کسب اطلاعات دقیق تر از چگونگی آرایش و میزان استعداد دشمن”، “لزوم طرح ریزی عملیات ها بر مبنای اصول جنگ”، “ضرورت افزایش و توسعه توان رزمی با استفاده از نیروهای داوطلب بسیجی و ظرفیت های ملی” و نیز “دور شدن از احساسات و عقلانی عمل کردن در صحنه رویارویی با قوای دشمن

تحول عملیاتی

پس از عملیات ثامن الائمه، برادر محسن رضایی فرمانده جدید سپاه فعالیت گسترده ای برای تحول در جبهه های جنگ آغاز کرد. وی تصمیم گرفت اقدامات همه جانبه ای را در دستور کار خود قرار :

  1. تشکیل تیپ های سپاه.
  2. تشکیل گروه طرح ریزی سپاه برای برنامه ریزی عملیات ها با هویت مستقل و مشخص سپاه.
  3. طراحی سلسله ای از عملیات ها به منظور بیرون راندن ارتش بعثی از ایران.
  4. تعیین راهبرد عملیات نظامی با هدف پایان دادن به اشغال سرزمین های ایران وهدف نهایی هم دفع تجاوز دشمن و آزادسازی همه سرزمین های اشغالی از چنگال دشمن بود.

 

طرح ریزی عملیات بیت المقدس

پس از پایان عملیات فتح المبين بلافاصله برنامه ریزی و طرح ریزی برای اجرای عملیات بیت المقدس آغاز شد. از روز ۸ فروردین ۱۳۶۱ ، گروه طرح ریزی سپاه و ارتش عملا طرح ریزی عملیات بیت المقدس را آغاز کردند. قبل از عملیات فتح المبین، یک قرارگاه از سیاه به فرماندهی برادر احمد غلامپور و یک گروه طرح ریزی از قرارگاه کربلای ارتش به سرپرستی سرهنگ اقبال محمدزاده مسئولیت شناسایی و کسب اطلاعات از قوای دشمن و طرح ریزی عملیات بیت المقدس را برعهده داشتند.

در نخستین جلسه مشترک فرماندهان سپاه و ارتش بررسی شد که چه اقداماتی باید صورت گیرد؛ چگونه باید به منطقه عملیاتی بیت المقدس که وسعت آن بیش از نیمی ازسرزمین لبنان بود حمله کرد و قوای دشمن را در این ناحیه چگونه باید منهدم کرد. البته پیش از عملیات فتح المبین، کار کسب اطلاعات و شناسایی درباره آرایش و استقرار قوای دشمن در این منطقه تا حد زیادی انجام گرفته بود

بیست روز پس از عملیات فتح المبين کارشناسان در حضور فرمانده کل سپاه و فرمانده نیروی زمینی ارتش، طرحها و پیشنهادهای خود را  برای انتخاب راهکار بهینه مطرح کردند. بعد از بررسی های جامع ، حمله از جاده اهواز – خرمشهر تصویب شد

شروع عملیات بیت المقدس

در چهلمین روز سال ۱۳۶۱ و پس از عملیات فتح المبین، در حالی که هنوز خستگی جسمی برطرف نشده بود و آسیبهای تجهیزاتی ناشی از این عملیات ترمیم نیافته بود، رزمندگان اسلام بزرگترین تهاجم خود را به منظور فرصت ندادن به ارتش عراق و نیز برای پایان دادن به اشغال خوزستان آغاز کردند. در این عملیات که ۲۵ روز به طول انجامید، حدود ۵۴۰۰ کیلومترمربع از سرزمینهای جنوب استان خوزستان از قوای دشمن متجاوز پس گرفته شد. این نبرد به بزرگترین موفقیت نیروهای ایرانی در تمام دوران جنگ تحمیلی تبدیل شد، زیرا رزمندگان توانستند خرمشهر را پس از ۵۷۵ روز از اشغال آزاد کنند و پرچم جمهوری اسلامی را بر گلدسته مسجد جامع این شهر برافرازند.

 عملیات بیت المقدس از گسترده ترین و با ارزش ترین عملیات های دوران دفاع مقدس و یکی از دوازده عملیات بزرگ و مؤثر ایران در ۸ سال دفاع مقدس است. هر مرحله از این عملیات در مقایسه با عملیاتهایی مثل ثامن الائمه و طريق القدس، خود یک عملیات بزرگ به شمار می آید.

توسعه توان رزمی و ظرفیت عملیاتی یگان های سپاه

تجربه عملیات های ثامن الائمه، طريق القدس و فتح المبین نشان داد یکی از عوامل تعیین کننده در پیروزی علاوه بر طرح ریزی “مانورهای ابتکاری ” ،”داشتن توان رزمی” متناسب با نیاز هر عملیات است. در عملیات بیت المقدس تیپ امام حسین با ۲۵ گردان، تیپ ۲۵ کربلا با ۲۵ گردان و تیپ ۸ نجف اشرف با ۲۰ گردان”، با استعدادی فراتر از یک لشکر و سایر تیپهای سپاه هم استعدادی در حدود یک لشکر وارد عمل شدند .علاوه بر تیپ های موجود، تیپهای ۳۱ عاشورا، ۴۶ فجر، ۲۲ بدر، ۲۱ امام رضا و ۳۷ نور هم ، به سازمان رزم سپاه وارد شدند.

دستاوردهای سیاسی، نظامی و اجتماعی

بیشترین دستاوردهای سیاسی، نظامی و اجتماعی دوران جنگ در عملیات بیت المقدس حاصل شد. در این عملیات بسیار ارزشمند، شهرهای خرمشهر، هویزه، پادگان حمید و بخش وسیعی از خاک ایران به وسعت تقریبی ۵۴۰۰ کیلومترمربع آزاد شد؛ حدود ۱۹٫۷۰۰ نفر از نظامیان عراقی به اسارت درآمدند. حدود ۱۶ هزار نفر از نظامیان ارتش بعثی کشته یا زخمی شدند. ۱۰۵ تانک و نفربر، ۵۰ عراده توپ صحرایی و یک بالگرد عراقی و هزاران سلاح انفرادی و مهمات بسیاری از دشمن به غنیمت رزمندگان در آمد سایر غنائم نیز به اندازه ای بود که فقط تخلیه مهمات از سنگرهای جامانده ارتش بعثی حدود دو ماه طول کشید. این مهمات غنیمتی در نبردهای بعدی و تا ۳ سال، علیه قوای دشمن به کار رفت. همچنین حدود ۲۰ هواپیما و ۲ بالگرد نظامی دشمن ساقط و ۴۱۸ تانک و نفربر ارتش بعثی نیز منهدم شد. البته این پیروزی با تقدیم حدود ۶ هزار شهید و حدود ۲۵ هزار نفر زخمی حاصل شد. از این تعداد ۴۴۶۰ شهید مربوط به سپاه و بسیج، ۱۰۸۶ شهید مربوط به ارتش و ۱۱۳ شهید مربوط به نیروی هوایی بود که ۳ نفرشان خلبان بودند؛ ۱۲۰ شهید نیز از نیروهای جهاد سازندگی بودند.

پس از فتح خرمشهر در بازدید نمایندگان سازمان ملل از مناطق آزادشدۀ از پیروزی ایران بسیار شگفت زده بودند و باور نمی کردند ایران به تنهایی و با دست خالی چنین پیروزی عظیمی را کسب کرده باشد.

 عملیات بیت المقدس فرصت بزرگی به دستگاه سیاست خارجی ایران داد. تا با ارائه یک طرح صلح مناسب خواستار تشکیل دادگاهی برای محاکمه صدام” به عنوان آغازگر جنگ، “پذیرش معاهده ۱۹۷۵ از سوی عراق”، “پرداخت خسارات جنگ” و “عقب نشینی کامل ارتش متجاوز تا مرز” شود. اگرچه مسئولان مختلف جمهوری اسلامی مرتبا این خواسته ها را مطرح می کردند، فتح خرمشهر یک دستاورد بزرگ راهبردی بود که سبب انفعال عراق در ادامه جنگ شد

در عملیات بیت المقدس بهداری رزمی تقویت و توسعه یافت. در مدت عملیات مرکز امدادی و درمانی متعدد را برقرار کرد ودر محل انرژی اتمی، یک بیمارستان صحرایی دایر کرد .کلیه مجروحین ( بیش 25000 نفر ) را به اهواز و شهرهای عقبه تخلیه کرد .با توجه به فصل گرما و کمبود امکانات ، با اقدامات بهداشتی از بروز بیماریهای فصلی و واگیر دار پیشگیری شد ( مالاریا ،سالک ،وبا و گرمازدگی ) .تمام نیازمندیهای دارویی و خون و نیروی انسانی متخصص ( جراح ، بیهوشی ،پرستارس و تکنسین و …) و نیروی خدماتی (امدادگر ،تخلیه گر و راننده امبولانس و خدماتی ) و امبولانس تامین گردید در این عملیات از اتوبوس بعنوان امبولانس در حد وسیع و مطلوب استفاده شد . نقش هوانیروز در اتقال مجروحین با هلی کوپترها شنوک و 214 بی نظیر بود . برای اولین بار بطور گسترده بهداری ارتش و سپاه همکاری مشترک داشتند

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

8 + 2 =